Upravljanje informatike in informacijske varnosti: gradivo za vaje
Ključne besede:
informatika; informacijska varnost; kibernetska varnost; računalniška omrežja; HTML; logistikaKratka vsebina
"Upravljanje informatike in informacijske varnosti" je gradivo avtorjev Mihaela Plevnika in Boruta Jereba, namenjeno predmetu Informatika in informacijska varnost v organizacijah na Fakulteti za logistiko Univerze v Mariboru. Učbenik na praktičen način predstavi pot informacije v digitalnem okolju organizacij v treh sklopih: delovanje omrežne komunikacije od vpisa spletnega naslova do prikaza strani (DNS, TCP/IP, NAT, ARP, MAC ter diagnostična orodja ping, nslookup, netstat, Wireshark), osnove jezika HTML za strukturiranje in predstavitev vsebin na spletu ter kibernetsko varnost, vključno z ureditvijo na ravni NATO, EU in Slovenije. Vsak sklop združuje teorijo, praktične primere in vaje, sklop o HTML pa se zaključi s samostojno izdelavo spletne strani. Gradivo bodočim logistom ne daje le splošne računalniške pismenosti, temveč razumevanje digitalnega toka informacij, ki spremlja vsako pošiljko, in sposobnost za njegovo osnovno preverjanje ter odgovorno varovanje v oskrbovalnih verigah.
Prenosi
Literatura
Aiyanyo, D., Hamman, S. in Heuiseok, L. (2020). A systematic review of defensive and offensive cybersecurity with machine learning. Applied Sciences, 10(17). https://www.mdpi.com/2076-3417/10/17/5811
Andronache, A. in Althonayan, A. (2018). Shifting from information security towards a cybersecurity paradigm. University of Salford, ICIME Conference.
ARNES. (2023a). Poročilo o kibernetski varnosti za leto 2022. Nacionalni odzivni center za kibernetsko varnost SI-CERT, Akademska in raziskovalna mreža Slovenije.
ARNES. (2023b). Prijava incidenta. https://www.cert.si/prijava-incidenta/
ARNES. (2023c). O projektu. https://www.varninainternetu.si/kdo-smo/
ARNES. (2023e). O centru SI-CERT. https://www.cert.si/o-nas/
ARNES. (2025). Poročilo o kibernetski varnosti za leto 2024. Nacionalni odzivni center za kibernetsko varnost SI-CERT, Akademska in raziskovalna mreža Slovenije. https://www.cert.si/wp-content/uploads/2025/08/Porocilo-o-kibernetski-varnosti_SI-CERT_2024.pdf
CyberTalk.org. (2024). What is cyber defense? https://www.cybertalk.org/what-is-cyber-defense/
Dalmjin, A., Banse, V., Lumiste, L., Teixeira, J. in Balci, A. (ur.). (2020). Cyber commanders’ handbook. NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence.
Ducheine, P., Haaster, J. v. in Harskamp, R. v. (2017). Manoeuvring and generating effects in the information environment (Amsterdam Law School Legal Studies Research Paper No. 2017-30). Amsterdam Center for International Law, University of Amsterdam.
Dunn, M. in Wigert, I. (2004). International CIIP handbook 2004. http://e-collection.ethbib.ethz.ch/eserv/eth:31123/eth-31123-02.pdf
Dutta, S. in Lanvin, B. (2020). The Network Readiness Index 2020: Accelerating digital transformation in a post-COVID global economy. Portulans Institute.
ENISA. (2017). ENISA overview of cybersecurity and related terminology, version 1. European Union Agency for Network and Information Security.
ENISA. (2022). Threat landscape 2022. https://www.enisa.europa.eu/publications/enisa-threat-landscape-2022
ENISA. (2023a). About ENISA – The European Union Agency for Cybersecurity. https://www.enisa.europa.eu/about-enisa
ENISA. (2023b). European Cybersecurity Month. https://www.enisa.europa.eu/topics/cybersecurity-education/awareness-campaigns/european-cyber-security-month
ENISA. (2023c). Identifying emerging cyber security threats and challenges for 2030. https://www.enisa.europa.eu/publications/enisa-foresight-cybersecurity-threats-for-2030
EU. (2022). A strategic compass for security and defence. https://www.eeas.europa.eu/eeas/strategic-compass-security-and-defence-1_en
EU. (2023b). Akt EU o kibernetski solidarnosti. https://digital-strategy.ec.europa.eu/sl/policies/cyber-solidarity
EU. (2023c). The European Cybersecurity Competence Centre. https://cybersecurity-centre.europa.eu/index_en
Evropska komisija. (2023a). Direktiva o ukrepih za visoko skupno raven kibernetske varnosti v Uniji. https://digital-strategy.ec.europa.eu/sl/policies/nis2-directive
Evropska komisija. (2023b). Akt o kibernetski odpornosti. https://digital-strategy.ec.europa.eu/sl/library/cyber-resilience-act
Evropska komisija. (2023c). Akt EU o kibernetski varnosti. https://digital-strategy.ec.europa.eu/sl/policies/cybersecurity-act
Evropska komisija. (2023d). Horizon Europe. https://commission.europa.eu/funding-tenders/find-funding/eu-funding-programmes/horizon-europe_en
Evropska komisija. (2023e). Cybersecurity policies. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-policies
Evropska komisija. (2023f). Strategija za kibernetsko varnost. https://digital-strategy.ec.europa.eu/sl/policies/cybersecurity-strategy
Evropska komisija. (2023g). The Digital Europe Programme. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/activities/digital-programme
Evropska komisija. (2023h). What’s next? The InvestEU Programme (2021–2027). https://ec.europa.eu/commission/priorities/jobs-growth-and-investment/investment-plan-europe-juncker-plan/whats-next-investeu-programme-2021-2027_en
Evropska komisija. (2023i). Joint Cyber Unit. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/joint-cyber-unit
Evropska komisija. (2023j). Cybersecurity of 5G networks – EU toolbox of risk mitigating measures. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/cybersecurity-5g-networks-eu-toolbox-risk-mitigating-measures
Evropska komisija. (2023k). Digital skills and jobs. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/digital-skills-and-jobs
Evropska komisija. (2023l). Cyber defence: EU boosts action against cyber threats. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_6642
Evropska unija. (2023). Commission Recommendation (EU) 2017/1584 of 13 September 2017 on coordinated response to large-scale cybersecurity incidents and crises. https://eur-lex.europa.eu/eli/reco/2017/1584/oj
Furlan, B. (2021). Vojaška strategija. Center vojaških šol.
Gay, S., Suret, J.-F., Virvilis-Kollitiris, N. in Hallingstad, G. (2016). CIS security capability target ambition assessment (Technical Report 2014/NCB009779/02). NATO Communications and Information (NCI) Agency.
ISO/IEC. (2020). ISO/IEC TS 27100:2020. Information technology – Cybersecurity – Overview and concepts. ISO/IEC.
ITU. (2021). Global Cybersecurity Index 2020: Measuring commitment to cybersecurity. https://www.itu.int/epublications/publication/D-STR-GCI.01-2021-HTM-E
Kavčič, M. (2018). Ocena kibernetskih tveganj. Ministrstvo za javno upravo.
Kavčič, M. (2023). Sistem kibernetske varnosti Slovenije. Ministrstvo za javno upravo.
Kazenski zakonik (KZ-1). (2023). Uradni list RS, št. 50/12 s spremembami. http://pisrs.si/Pis.web/pregledPredpisa?id=ZAKO5050
Maconachy, W. V., Schou, C. D., Ragsdale, D. in Welch, D. (2021). A model for information assurance: An integrated approach. https://www.researchgate.net/publication/235470635
Mateski, M., Trevino, C. M., Veitch, C. K., Michalski, J., Harris, J. M., Maruoka, S. in Frye, J. (2021). Cyber threat metrics. Sandia National Laboratories.
Maurer, T. in Morgus, R. (2014). Compilation of existing cybersecurity and information security related definitions. Harvard University, New America.
McCargo, H. (2020). Cyber defense vs. cyber security (key differences to know!). https://www.uscybersecurity.com/blogs/cyber-defense-vs-cyber-security-key-differences-to-know
Ministrstvo za digitalno preobrazbo. (2023). Kvalificirano digitalno potrdilo. https://e-uprava.gov.si/si/podrocja/osebni-dokumenti-potrdila-selitev/osebni-dokumenti/digitalno-potrdilo-za-elektronsko-poslovanje
MORS. (2008). Pravilnik o varovanju komunikacijskega in informacijskega sistema Ministrstva za obrambo Republike Slovenije (št. 007-161/2008-2 z dne 12. 6. 2008). Ministrstvo za obrambo RS.
NATO. (2006). Riga Summit Declaration (Press Release (2006) 150). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_37920.htm
NATO. (2008). Bucharest Summit Declaration (Press Release (2008) 049). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_8443.htm
NATO. (2009). Strasbourg/Kehl Summit Declaration (Press Release (2009) 044). https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_52837.htm
NATO. (2010). Lisbon Summit Declaration (Press Release (2010) 155). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_68828.htm
NATO. (2012). Chicago Summit Declaration (Press Release (2012) 062). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_87593.htm
NATO. (2014a). NATO cyber defence taxonomy and definitions (AC/322-N(2014)0072). NATO.
NATO. (2014b). Wales Summit Declaration (Press Release (2014) 120). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_112964.htm
NATO. (2016a). Warsaw Summit Communiqué (Press Release (2016) 100). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_133169.htm
NATO. (2016b). Cyber Defence Pledge (Press Release (2016) 124). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_133177.htm
NATO. (2018a). Allied joint doctrine for communication and information systems (AJP-6(A), ver. 1). NATO.
NATO. (2018b). Brussels Summit Declaration (Press Release (2018) 074). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_156624.htm
NATO. (2018c). High level taxonomy of cyberspace operations. NATO.
NATO. (2019a). Technical and implementation directive on CIS security (AC/322-D/0048-REV3 (INV)). NATO.
NATO. (2019b). Draft proposal for a cyber incident taxonomy (AC/322(CP/4)N(2019)0032-REV2 (INV)). NATO.
NATO. (2020). Allied joint doctrine for cyberspace operations (Edition A, Version 1, NATO Standard). NATO.
NATO. (2021). Brussels Summit Communiqué (Press Release (2021) 086). https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_185000.htm
NATO. (2022). Madrid Summit Declaration (Press Release (2022) 095). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_196951.htm
NATO. (2023). Vilnius Summit Communiqué (Press Release (2023) 001). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_217320.htm
NATO. (2024). Washington Summit Declaration (Press Release (2024) 001). https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_227678.htm
NIST. (2003). NIST Special Publication 800-59: Information security. National Institute of Standards and Technology.
NIST. (2012). NIST Special Publication 800-30. https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-30r1.pdf
Odlok o ustanovitvi, nalogah in organizaciji Urada Vlade Republike Slovenije za informacijsko varnost. (2021). Uradni list RS, št. 180/21. http://www.pisrs.si/Pis.web/pregledPredpisa?id=ODLO2534
OED. (2024). Oxford English Dictionary. https://www.oed.com/search/dictionary/?scope=Entries&q=information%20security
Oxford University Press. (2023). Oxford Learner’s Dictionaries. https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/
Paulsen, C. in Byers, R. (2019). Glossary of key information security terms (NISTIR 7298, Revision 3). https://doi.org/10.6028/NIST.IR.7298r3
Plevnik, M. in Ščavničar, D. (2026). Kibernetski prostor in Slovenska vojska: visokošolski učbenik za vojaško izobraževanje in usposabljanje. Ministrstvo za obrambo Republike Slovenije, Poveljstvo za doktrino, razvoj, izobraževanje in usposabljanje. https://dk.mors.si/IzpisGradiva.php?id=1666
Računsko sodišče. (2021). Revizijsko poročilo: Učinkovitost zagotavljanja kibernetske varnosti v Republiki Sloveniji. Računsko sodišče RS.
Reid, R. in Van Niekerk, J. (2014). From information security to cyber security cultures. https://digifors.cs.up.ac.za/issa/2014/Proceedings/Full/42_Paper.pdf
Resolucija o strategiji nacionalne varnosti Republike Slovenije (ReSNV-2). (2019). Uradni list RS, št. 59/19. http://www.pisrs.si/Pis.web/pregledPredpisa?id=RESO124
Rouse, M. (2024). Cyber defense. https://www.techopedia.com/definition/6705/cyber-defense
Santos, O. (2020). Cisco CyberOps Associate CBROPS 200-201 official cert guide. Cisco Press.
Sklep o dopolnitvi Sklepa o ustanovitvi, nalogah in organizaciji Urada Vlade Republike Slovenije za varovanje tajnih podatkov. (2017). Uradni list RS, št. 17/17. https://www.uradni-list.si/glasilo-uradni-list-rs/celotno-kazalo/201717
Solms, B. in Solms, R. (2018). Cybersecurity and information security – what goes where? Information and Computer Security, 26(1). https://doi.org/10.1108/ICS-04-2017-0025
Svete, U. (2007). Informacijsko ogrožanje nacionalne varnosti. V I. Prezelj (ur.), Model celovitega ocenjevanja ogrožanja nacionalne varnosti Republike Slovenije. Ministrstvo za obrambo, Direktorat za obrambne zadeve, Sektor za civilno obrambo.
Ulsch, N. M. (2014). Cyber threat! How to manage the growing risk of cyber attacks. Wiley.
Uredba o določitvi bistvenih storitev in podrobnejši metodologiji za določitev izvajalcev bistvenih storitev. (2019). Uradni list RS, št. 39/19. http://www.pisrs.si/Pis.web/pregledPredpisa?id=URED7808
URSIV. (2021a). Razglašeno stanje povečane ogroženosti varnosti omrežij in informacijskih sistemov. https://www.gov.si/novice/2021-12-14-razglaseno-stanje-povecane-ogrozenosti-varnosti-omrezij-in-informacijskih-sistemov/
URSIV. (2021b). Kritična ranljivost Microsoft Exchange strežnikov. https://www.gov.si/novice/2021-03-09-kriticna-ranljivost-microsoft-exchange-streznikov/
URSIV. (2023a). Urad Vlade Republike Slovenije za informacijsko varnost. https://www.gov.si/drzavni-organi/vladne-sluzbe/urad-vlade-za-informacijsko-varnost/o-uradu/
URSIV. (2023b). Povabilo k sodelovanju na razpisih EU s področja kibernetske varnosti. https://www.gov.si/zbirke/javne-objave/povabilo-k-sodelovanju-na-razpisih-eu-s-podrocja-kibernetske-varnosti/
URSIV. (2023c). Povabilo k izkazu interesa za vključitev v mrežo srednjih šol za kibernetsko varnost. https://www.gov.si/zbirke/javne-objave/povabilo-za-vzpostavitev-mreze-srednjih-sol-za-kibernetsko-varnost/
URSIV. (2023d). Novice. https://www.gov.si/novice/?org%5B0%5D=2851
URSIV. (2023e). Informacijska varnost. https://www.gov.si/teme/informacijska-varnost/
U.S. Department of Defense. (2018). Cyberspace operations (Joint Publication 3-12). https://irp.fas.org/doddir/dod/jp3_12.pdf
Vlada RS. (2016a). Strategija kibernetske varnosti: vzpostavitev sistema zagotavljanja visokega nivoja kibernetske varnosti. https://www.gov.si/assets/ministrstva/MDP/DID/Strategija-kibernetske-varnosti.pdf
Vlada RS. (2021). Nacionalni načrt odzivanja na kibernetske incidente (NOKI). https://www.gov.si/assets/URSIV/Nacionalni-nacrt-odzivanja-na-kibernetske-incidente.pdf
Vlada RS. (2024a). Obrambna strategija Republike Slovenije. https://www.gov.si/assets/ministrstva/MO/Dokumenti/OS_8n_sprejeta_24_4_2024.pdf
Vlada RS. (2024b). Vojaška strategija Republike Slovenije. Vlada RS. (dodaj številko dokumenta ali povezavo, če obstaja javna različica)
Walia, P. (2024). Cyber defense. https://www.merriam-webster.com/dictionary/cyber%20defense
Wang, G. in Wendy, H. (2019). Measuring information security and cybersecurity on private cloud computing. Journal of Theoretical and Applied Information Technology.
Zakon o informacijski varnosti (ZInfV). (2018). Uradni list RS, št. 30/18. https://www.uradni-list.si/glasilo-uradni-list-rs/vsebina/2018-01-0934
Zakon o informacijski varnosti (ZInfV-1). (2025). Uradni list RS, št. 40/25. https://pisrs.si/pregledPredpisa?id=ZAKO8934
Prenosi
Izdano
Kategorije
Licenca

To delo je licencirano pod Creative Commons Priznanje avtorstva-Nekomercialno-Brez predelav 4.0 mednarodno licenco.





